Een hond die in je handen hangt, aan je mouwen trekt en in je broekspijp bijt, is meestal niet agressief. Hij speelt. Je handen bewegen, ze reageren, en daarmee zijn ze het leukste speelgoed in huis.
Daarom gaat het hier niet over streng zijn. Het gaat erover dat je dat spel saai maakt, en dat je duidelijk houdt wat wel en niet een speeltje is.
Gromt hij erbij, verstijft hij, bijt hij als je bij zijn eten of zijn plek komt, of doet hij het uit angst? Dan gaat het niet over spel en hoort hier iemand bij te kijken die de hond in het echt kan zien. Dit stuk gaat over de hond die met zijn bek speelt.
Gaat het over zijn eten, zijn bot of zijn plek, dan heet dat resource guarding. Dat ontstaat vaker door wat de eigenaar doet dan mensen denken, meestal zonder dat het zo bedoeld is. Hoe je het voorkomt en weer afleert, komt in een aparte uitleg. Die staat er nog niet.
Je handen zijn geen speeltje
Dit is het deel dat de meeste mensen zelf aanzetten. Met je hand over de vloer wrijven en hem erop laten jagen, je vingers voor zijn snuit bewegen, hem in je handen laten happen omdat het tijdens het spelen toch niet erg is.
Voor hem is dat één ding: handen zijn om achteraan te gaan. En dan kun je later moeilijk uitleggen dat het nu ineens niet meer mag.
Houd het dus simpel en laat het nooit toe, ook niet tijdens het spelen en ook niet als hij nog klein is. Speel met speelgoed, niet met je handen.
Wat je doet op het moment zelf
Zodra hij bijt, stop je met aandacht geven. Sla je armen over elkaar zodat je handen niet meer te zien zijn, en kijk weg. Meer niet.
Wat je dan ziet, is dat hij het eerst harder probeert. Hij springt, hij blaft misschien, hij zoekt je op. Dat hoort erbij: iets wat altijd werkte, werkt ineens niet meer. Blijf saai, en je zult merken dat hij vrij snel doorheeft dat er niets te halen valt.
Doet hij je echt pijn, of gaat hij door terwijl jij stilstaat, loop dan even de kamer uit of ga ergens staan waar hij niet bij je kan. Kom pas terug als hij gekalmeerd is.
Negatieve aandacht is ook aandacht
Dit is waar het meestal misgaat. "Au" roepen, hem wegduwen, hem vastpakken: het voelt als iets doen, maar voor je hond is het precies wat hij zocht. Je reageert, je beweegt, je praat tegen hem. Bijten werkt dus.
Hier wijk ik af van een deel van de adviezen die je online vindt. De ASPCA en VCA noemen allebei een hoge "au" of "yelp" als eerste stap, al leggen ze het gewicht daarna op hetzelfde als ik: het spel stopt meteen. Whole Dog Journal schrijft er juist over dat zo'n yelp een opgewonden pup net zo vaak nog verder opjut als dat hij hem afremt.
Dat laatste is precies wat ik zie. Vandaar dat ik die stap oversla en meteen saai word.
Beloon het moment dat hij stopt
Negeren alleen is het halve verhaal. Zodra hij stopt en weer rustig is, geef je hem precies waar hij om vroeg: aandacht.
Zo leg je de verbinding waar het om gaat. Bijten levert niets op, rustig zijn levert je op. Dat tweede deel wordt het vaakst vergeten, en zonder dat duurt het veel langer.
Zacht happen en likken horen erbij
Zodra hij doorheeft dat hard bijten niets oplevert, verdwijnt zijn bek niet uit het verhaal. Hij gaat hem alleen anders gebruiken: voorzichtig happen zonder druk, je hand vasthouden, likken. Sommige mensen noemen dat lovebites.
Dat is geen terugval maar juist het teken dat het werkt. Hij heeft geleerd hoeveel kracht er wel en niet in mag, en dat heet bijtremming. Pups leren dat normaal van hun nestgenoten: bijt je te hard, dan stopt het spel. Bij jou leert hij precies hetzelfde.
Bij een spaniel of een retriever zie je dat nog sterker. Die zijn er juist op gefokt om iets voorzichtig vast te houden en te dragen, en dat zit ook in hoe ze met jouw hand omgaan.
Of je dat zachte happen toelaat, is aan jou. Het is geen probleem zolang er geen druk op staat, maar wil je het liever helemaal niet, dan pak je het op dezelfde manier aan: je wordt saai zodra zijn bek je hand raakt.
Een speeltje aanbieden, maar houd het saai
Je kunt hem iets geven waar hij wel in mag bijten. Dat werkt vooral als hij iets aan het slopen is: je laat zien wat wel mag en haalt weg wat niet mag.
Maak er alleen geen feestje van. Ga er niet zelf mee spelen en gooi het niet enthousiast weg, want dan leert hij twee dingen die je niet wil: bijten levert een speeltje op, en dat speeltje betekent samen spelen. Je wil juist dat hij zichzelf ermee kan vermaken.
Leg het daarom gewoon neer op de plek waar hij aan het bijten was, of stop het rustig in zijn bek, en neem daarna afstand. Zo blijft het zijn speeltje en niet jullie spelletje.
Lange mouwen en lange broeken
Iets wat me bij Coco opviel: ze beet alleen in mijn mouwen en broekspijpen als die lang waren. Droeg ik korte mouwen, dan deed ze het niet.
Waarschijnlijk had ze niet door dat daar mijn arm in zat. Dat losse stuk stof beweegt, het hangt er verleidelijk bij, en dus ging ze erin. Zonder dat stuk stof was er niets om in te happen.
Dat is in de eerste weken een makkelijke winst: draag even wat kortere mouwen en een korte broek, dan oefen je een heleboel herhalingen niet.
Vaak is het gewoon te weinig slaap
Een hond die bijt en tegelijk extreem druk is, wil meestal niet spelen. Hij moet slapen en komt er niet.
Dat is een belangrijk verschil, want het bepaalt wat je doet. Nog een rondje spelen of nog een wandeling maakt het erger. Rust is het antwoord.
Kinderen in huis
Hier ben ik voorzichtig, want ik heb zelf geen kinderen. Wat ik wel weet: een kind kan niet zomaar saai worden en stil blijven staan, en daar kun je het dus niet van laten afhangen.
Leg het je kind uit voor zover dat kan, laat ze niet samen alleen, en blijf erbij zodat je op tijd kunt ingrijpen. Dat geldt naar twee kanten. Een hond die aan een mouw hangt corrigeer je, en een kind dat iets doet wat de hond duidelijk niet fijn vindt net zo goed.
Hoe lang duurt het
Dat hangt af van waarom hij het doet. Gaat het over te veel prikkels en te weinig slaap, dan zie je het minder worden zodra die rust er is.
Bij een pup speelt er iets bij: het wisselen van zijn tanden. Volgens de AKC beginnen de melktandjes er rond twaalf tot zestien weken uit te vallen, en is het gebit rond een maand of zes compleet. In die periode moet hij kauwen, en dan helpt het om genoeg te geven waar hij wel in mag bijten.
Zolang jij consequent blijft, wordt het vanzelf minder. Wat het langst duurt, is het afleren bij een hond die geleerd heeft dat bijten wel degelijk iets oplevert.
Veelgestelde vragen
Waarom bijt mijn hond harder als ik wegloop?
Dat hoort er vaak even bij. Weglopen kan in het begin op een spelletje lijken: jij beweegt, dus hij komt achter je aan. Zodra hij niet meer bij je kan, merkt hij pas dat het niets oplevert.
Blijft het te druk, dan kun je hem een time-out geven op zijn eigen plek. Na een minuut of vijf haal je hem eruit, zodra hij rustig is.
Let wel op wat dat is en wat het niet is. Het is geen straf, en het werkt alleen als hij die plek al kent als de plek waar hij rustig wordt. Zijn bench, zijn ren of zijn kleed, maar dan wel een die hij fijn vindt. Gaat hij er huilen, dan is het geen resetknop maar werkt het juist averechts.
Mag ik trekspelletjes doen met een hond die bijt?
Ja, dat mag gewoon. Druk spelen met zijn bek erin kan prima, maar alleen als hij ook weet wanneer het klaar is.
Dat is het deel dat mensen overslaan. Zonder een duidelijk einde blijft hij zoeken naar meer, en dan gaat dat zoeken verder op jouw mouw.
Hoe je hem zo'n klaar leert, komt in een aparte uitleg over de eerste oefeningen. Die staat er nog niet.
Waarom bijt mijn pup vooral 's avonds?
Dat is vermoeidheid. Hij wil slapen en weet niet hoe hij daar moet komen, dus wordt hij drukker in plaats van rustiger.
De regels blijven dezelfde: je wordt saai. Alleen stuur je hem daarna naar zijn plek, of naar iets anders waarvan hij al geleerd heeft dat het rustig zijn betekent.
Waarom bijt mijn hond alleen bij één persoon in huis?
Omdat het bij die persoon werkt. Meestal is dat degene die er het leukst op reageert, en dan is het voor je hond een prima deal.
Dit is een van de dingen die training het vaakst in de weg zitten. Woon je samen, of komt er regelmatig iemand langs die zich niet aan jullie afspraken houdt, dan is dat een gesprek dat je moet voeren. Maak duidelijk dat het niet om strengheid gaat, maar dat het anders veel langer duurt of helemaal niet lukt.
Op één lijn zitten is bij dit onderwerp belangrijker dan bij de meeste andere.
Waarom springt en hapt mijn hond zodra we buiten zijn?
Dat is meestal overprikkeling en niet ondeugendheid. Buiten gebeurt er te veel tegelijk, en dat moet ergens heen.
De oplossing zit dan ook niet in het bijten zelf, maar in de omgeving saaier en voorspelbaarder maken. Belonen dat hij naar jou kijkt in plaats van naar wat er langskomt, is daar de kern van.
En kijk of hij niet gewoon moe is. Mensen denken bij een drukke hond vaak dat hij moet wandelen, terwijl die hele wandeling soms precies is wat hij niet nodig heeft.
Hoe je de buitenwereld rustiger maakt voor hem, komt in een aparte uitleg over socialisatie. Die staat er nog niet.
Bijten werkhonden en herders anders dan andere honden?
Voor bijna alle honden werkt dit hetzelfde, werkhonden en herders inbegrepen. Ze zijn soms drukker met hun bek, maar de regels veranderen er niet door.
De uitzondering zijn de honden die er juist op gefokt zijn om te bijten, zoals de Mechelse herder die je bij de politie ziet. Dat is geen hond voor een beginner en daar hoort professionele begeleiding bij.
Mag ik mijn hond corrigeren met mijn stem?
Alleen als hij het woordje nee al kent. Weet hij niet wat je ermee bedoelt, dan is het voor hem gewoon aandacht, en dan werkt het precies verkeerd om.
Ken hij het wel, dan is het een prima manier om hem ergens uit te halen. Maar dan heb je dat dus eerst rustig aangeleerd, op een moment dat er niets aan de hand was.
Hoe je hem een nee leert, komt in een aparte uitleg over de eerste oefeningen. Die staat er nog niet.